AP26198685 – Уранды сілтілеу кезінде сүзгі бағандары мен сүзгі аймағын тазартудың әмбебап химия-механикалық технологиясын әзірлеу
Жобаның мақсаты сүзгілерді және ұңғымалардағы сүзгілер аймағын әр-түрлі колматациядан тазартудың әмбебап химия-механикалық технологиясын әзірлеу арқылы ұңғымалардағы жөндеу жұмыстары арасындағы мерзімді ұлғайту арқылы уранды жерасты ұңғымалық сілтілеу тиімділігін арттыру болып табылады.
Жобаның өзектілігі: Жобаның өзектілігі Қазақстан Республикасының уран өндіру бойынша әлемдегі жетекші орнына және жерасты ұңғымалық шаймалау әдісімен игерілетін кен орындарының жоғары үлесіне байланысты. Технологиялық ұңғымаларды пайдалану барысында сүзгілер мен сүзгі маңындағы аймақтың химиялық және механикалық кольматациясына байланысты олардың өнімділігі төмендейді. Қолданыстағы жөндеу-қалпына келтіру әдістері қымбат, технологиялық тұрғыдан күрделі және көбінесе тиімсіз, себебі кольматацияның әртүрлі түрлері үшін әмбебап шешім ұсынбайды. Бұл өз кезегінде кен орындарын игеру мерзімінің ұзаруына және уран өндірудің өзіндік құнының артуына әкеледі. Ұсынылып отырған жоба төмен уытты реагенттер мен инновациялық гидродинамикалық құрылғыларды қолдана отырып, ұңғымаларды тазалаудың әмбебап химиялық-механикалық технологиясын әзірлеуге бағытталған. Аталған технологияны енгізу ұңғымалардың тиімділігін арттыруға, шығындарды азайтуға және Қазақстанның уран өндіру саласының тұрақты дамуын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Ғылыми жетекші: Техникалық ғылымдар кандидаты, Қауымдастырылған профессор, Мырзахметов Сайфилмалик Серикбаевич
Күтілетін және қол жеткізілген нәтижелер: Жоба аясында Сырдария уранды провинциясындағы кен орнында технологиялық ұңғымалардың жұмысы мен жөндеу-қалпына келтіру жұмыстарына (ЖҚЖ) жан-жақты талдау жүргізілді. Ұңғымалар өнімділігінің төмендеуінің негізгі себептері анықталды, оның ішінде химиялық және механикалық кольматация, гипс түзілуі, сазды және құмды шөгінділер. 44 сорып алушы және 46 айдаушы ұңғымалардың жөндеуаралық циклі мен өнімділігі бойынша статистикалық деректер жиналып, өңделді. Химиялық өңдеу кезінде жөндеуаралық цикл 32–37 тәулік, ал механикалық өңдеу кезінде 47–66 тәулік екені анықталды. Сонымен қатар, жөндеу-қалпына келтіру жұмыстарынан кейін ұңғымалардың шамамен 30%-ы нормативтік өнімділікке жетпейтіні анықталды. Қолданылатын тазарту әдістеріне салыстырмалы талдау жүргізілді, оның ішінде механикалық, химиялық және реагенттік өңдеу әдістері қарастырылды. Сүзгі колонналары мен сүзгі маңындағы аймақтарды тазалаудың әмбебап химиялық-механикалық технологиясы теориялық тұрғыдан негізделді. Кварцты кольматанттарды тиімді еріту үшін уыттылығы төмен реагент – аммоний фторидін қолдану ұсынылды. Арнайы айналмалы құрылғыны пайдалану арқылы гидродинамикалық соққы толқындарын қалыптастыруға негізделген механикалық тазалау принципі әзірленді. Ұсынылған технологияның тиімділігін растау үшін зертханалық қондырғы жасалып, эксперименттік зерттеулер жүргізу әдістемесі әзірленді.