AP25793987 – Жасанды интеллектті ұшқышсыз ұшу аппараттарынан қорғану үшін зерттеу және қолдану
Мақсаты – Қазіргі заманғы ҰҰА және олардың даму перспективаларын зерттеуде, ҰҰА күресу кешендерінде ЖИ мүмкіндіктерін зерттеуде және пайдалануда, ЖИ жүйелерін автоматтандыру мүмкіндіктерінде, реакция жылдамдығы мен әсер ету дәлдігін арттыра отырып, қауіптерді тану мен бақылауды жақсартатын алгоритмдерді әзірлеуде. Зерттеу нәтижелері ҰҰА шабуылынан қорғаудың тиімділігін арттырады.
Жобаның өзектілігі: Жобаның өзектілігі ұшқышсыз ұшу аппараттарын (БПЛА) қолданумен байланысты қауіптердің артуымен негізделеді, олар адамдардың қауіпсіздігі мен маңызды объектілерге айтарлықтай қауіп төндіреді. Қазіргі БПЛА-ға қарсы әрекет ету әдістері жоғары динамикалық және көпміндетті жағдайларда қажетті жылдамдық пен дәлдікті әрдайым қамтамасыз ете алмайды. Осыған байланысты қауіптерді нақты уақыт режимінде автоматты түрде анықтап, жіктей алатын интеллектуалды жүйелерді әзірлеу қажеттілігі артып отыр. Жасанды интеллект технологияларын қолдану деректерді өңдеу тиімділігін және БПЛА-ны анықтау дәлдігін айтарлықтай арттыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, қорғаныс жүйелерін жылдам өзгеріп жатқан технологиялар мен қолдану сценарийлеріне бейімдеу маңызды болып табылады. Сондықтан жоба ұлттық қауіпсіздікті күшейтуге және БПЛА-ға қарсы күрес саласында заманауи жоғары технологиялық шешімдерді дамытуға бағытталғандықтан өзекті болып табылады.
Ғылыми жетекші: Техника ғылымдарының магистрі, Турумбетов Мухит Бауржанович
Күтілетін және қол жеткізілген нәтижелер: Жоба аясында заманауи ұшқышсыз ұшу аппараттарын (БПЛА) және оларға қарсы әрекет ету әдістерін зерттеу мен талдауға байланысты күнтізбелік жоспардың негізгі кезеңдері орындалды. БПЛА мүмкіндіктеріне, қолданыстағы қарсы жүйелерге және олардың даму перспективаларына терең талдау жүргізілді. Осы кезеңнің нәтижелері бойынша ҚР ҒЖБМ ҒКБК ұсынымымен журналда ғылыми мақала жарияланды. Сонымен қатар жоба аясында философия докторы (PhD) ғылыми дәрежесі сәтті қорғалды. Келесі кезеңде жасанды интеллект технологиялары зерттеліп, БПЛА-ны анықтау және оларға қарсы әрекет ету міндеттерінде қолдану тәсілдеріне шолу жасалды. Зерттеу нәтижелері бойынша тағы бір ғылыми мақала жарияланды. Бұдан бөлек, жоба нәтижелері бойынша ҚР ҒЖБМ ҒКБК ұсынған журналдарда төрт ғылыми мақала жарияланды. Жоба машиналық оқыту мен терең нейрондық желілердің заманауи әдістерін біріктіру арқылы жоғары ғылыми жаңалық деңгейін көрсетті. Әзірленген тәсілдер БПЛА-ны автоматты түрде анықтау, қадағалау және тану процестерін жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Нәтижесінде қауіпсіздік жүйелерінің нақты уақыт режиміндегі әрекет ету тиімділігі артып, қорғаныс саласында инновациялық шешімдерді енгізуге негіз қалыптасты.
Жарияланымдар тізімі
- Турумбетов М.Б., Смайлов Н.К. Возможности современных БПЛА, существующие методы борьбы с ними и перспективы направлений развития // Научные труды ВИИРЭиС. – 2025. – URL: https://viires.edu.kz/ru/science/1146-sbornik_nauchnyh_publikacij_uchenyh_viireis/
- Турумбетов М.Б., Смайлов Н.К. Искусственный интеллект для защиты от БПЛА – будущее обороны // Научные труды ВИИРЭиС. – 2025. – URL: https://viires.edu.kz/ru/science/1146-sbornik_nauchnyh_publikacij_uchenyh_viireis/
- Seidaliyeva U., Ilipbayeva L., Utebayeva D., Smailov N., Matson E.T., Tashtay Y., Turumbetov M., Sabibolda A. LiDAR Technology for UAV Detection: From Fundamentals and Operational Principles to Advanced Detection and Classification Techniques // Sensors. – 2025. – DOI: https://doi.org/10.3390/s25092757
- Смайлов Н.К., Турумбетов М.Б., Наматов Н.Ш.
КРИТИКАЛЫҚ ИНФРАҚҰРЫЛЫМДЫ ҚОРҒАУДА UAV ШАБУЫЛЫН АНЫҚТАУҒА АРНАЛҒАН EDGE AI ЖӘНЕ LIDAR FUSION ӘДІСТЕРІ // Научные труды ВИИРЭиС. – Алматы, 2025. – URL: https://viires.edu.kz/ru/science/1146-sbornik_nauchnyh_publikacij_uchenyh_viireis/ - Смайлов Н.К., Турумбетов М.Б., Досбаев Ж.М., Утешев П.Н.
ҰШҚЫШСЫЗ ҰШУ АППАРАТТАРЫНАН ҚОРҒАНУ ТӘСІЛДЕРІН ЗЕРТТЕУ // Научные труды ВИИРЭиС. – Алматы, 2025. – URL: https://viires.edu.kz/ru/science/1146-sbornik_nauchnyh_publikacij_uchenyh_viireis/