AP23489363 – Цифрлық технология: Қазақ тілі экспрессивтік стилистикасын пәнаралық консолидациялау және интеграциялық оқытуды синергетикалық модельдеудің web-платформасы
Мақсаты – Қазақ тілінің қордаланған экспрессивтік құнарлы ой-толғамдар парадигмасының пәнаралық консолидациялауын негіздеу, интеграциялық оқытуда философия, тарих, тіл тарихы, психология және т.б ғылым салаларымен кіріктірілуін модельдеу. Тіліміздің қолданбалы лингвистикадағы синергетикалық web-платформасын құру.
Жобаның өзектілігі: Жобаның өзектілігі жаһандану жағдайында елдің экономикалық және технологиялық бәсекеге қабілеттілігін арттырудың маңызды факторы ретінде қазақ тілін дамыту қажеттілігімен байланысты. Қазіргі әлемде ұлттық тілдердің ығыстырылып қалу қаупі бар, бұл оларды сақтау және дамыту мәселесінің маңыздылығын арттырады. Қазақ тілінің қолдану аясын кеңейту әлемдік лингвистика жетістіктерін енгізуді және заманауи ғылыми-технологиялық жағдайларға бейімделуді талап етеді. Тілді пәнаралық білім беру кеңістігіне интеграциялау оның функционалдық дамуына ықпал етеді. Қазақ тілін зерттеу оның рухани-мәдени, танымдық және жинақтаушы қызметтері тұрғысынан қарастырылады, бұл қоғамның зияткерлік әлеуетін қалыптастырудағы рөлін күшейтеді. Маңызды бағыттардың бірі – тілді ғылым мен білімді біріктіретін құралға айналдыратын инновациялық парадигманы әзірлеу. Лингвистиканы философия, тарих, психология және басқа да ғылымдармен біріктіретін пәнаралық тәсіл жаңа ғылыми білімнің қалыптасуына ықпал етеді. Жобаның өзектілігін арттыратын тағы бір фактор – қазақ тілінің мәртебесін арттыруға және оны халықаралық коммуникацияда қолдануға бағытталған мемлекеттік тіл саясатын іске асыру. Зерттеу нәтижелері заманауи қоғам талаптарына сай жоғары тілдік құзыреттілігі бар білікті мамандарды даярлауға ықпал етеді.
Ғылыми жетекші: Филология ғылымдарының докторы, Профессор, Коянбекова Сара Бариқызы
Күтілетін және қол жеткізілген нәтижелер: Жоба аясында синергетика мен экспрессивтік стилистиканы біріктірудің өзектілігі негізделіп, лингвотеориялық тәсілдер жүйеленіп, ғылыми қорытындылар ұсынылды. Қазақ тіліндегі фразеологизмдер мен тұрақты тіркестерді басқа ғылыми салалармен пәнаралық біріктіру жүзеге асырылып, синергетиканың диахрондық және синхрондық аспектілердегі концептуалдық маңызы зерттелді. Синергетиканың құрылымдық қызметтері талданып, оның негізгі ұғымдары мен басқа ғылымдармен интеграциялық байланыстары анықталды. Лингвосинергетикалық база қалыптастырылып, экспрессивтік пәнаралық консолидацияның глоссарийі әзірленді. Жоба аясында 2025 жылы Самарқанд қаласында халықаралық семинар өткізіліп, онда тіл білімінің басым бағыттары, оқытудың инновациялық әдістері және цифрлық технологияларды қолдану перспективалары талқыланды; нәтижесінде жоғары оқу орындары арасында ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылды. Экспрессивтік стилистиканың сөз мәдениеті мен коммуникативтік құзыреттілікке әсерін анықтауға мүмкіндік беретін кластерлік парадигмалар әзірленді. Тілдің семантикалық және прагматикалық ерекшеліктерін көрсететін лексикалық және стилистикалық кластерлердің жіктеу жүйесі құрылды. Жобаның цифрлық бөлігі жүзеге асырылып, мәтіндерді жүйелеу, талдау және синтездеуге арналған web-платформа мен мобильдік қосымша элементтері әзірленді. Синергетикалық және пәнаралық тәсілдердің тиімділігін дәлелдеген ғылыми-әдістемелік дөңгелек үстел өткізілді. ҚР ҒЖБССҚК ұсынған басылымдарда 4 мақала, конференция материалдарында 4 мақала жарияланып, РИНЦ базасында жарияланым дайындалды. Алынған нәтижелер жобаның жоғары ғылыми-әдістемелік деңгейін, практикалық маңыздылығын және білім беру мен ғылыми ортада енгізу әлеуетін дәлелдейді.
Жарияланымдар тізімі
- Коянбекова С.Б., Оспанова Б.Р., Оразхан Н.Н. Синергетическая консолидация экспрессивно-эмоциональных слов в психологии в контексте литературно-языковой картины мира // Colloquium-journal. – 2025. – №50 (243). – С. 127–… – DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.15495152
- Коянбекова С.Б., Оспанова Б.Р., Кыдырбай К.К. The synergistic consolidation aspect of psychology and the expressive stylistic paradigm // Вестник КазНПУ им. Абая. Серия «Психология». – 2025. – №2 (83). – С. … – DOI: https://doi.org/10.51889/2959-5967.2025.83.2.008
- Коянбекова С.Б., Нұрмұхаметова Қ.Т., Джамамбетова А.У., Ракимкулова А.А. Қазақ тілі экспрессивтік стилистикасы: логика-философиялық парадигмаларды зерттеудің өзектілігі // ҚазХҚжӘТУ хабаршысы. Филология ғылымдары сериясы. – 2025. – №2 (77). – Б. 168–183. – DOI: https://doi.org/10.48371/PHILS.2025.2.77.010
- Қоянбекова С.Б., Сатинбекова М.М., Кубдашева К.Б., Нұрмұхаметова Қ.Т. Экспрессивтік стилистика: қазақ тіліндегі фразеологизмдердің ұлттық кодтағы лингвомәдени парадигмалары // … – 2024. – DOI: https://doi.org/10.48371/PHILS.2024.3.74.008
- Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі. Қ.И. Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық зерттеу университеті. «Қазақ тілін оқытудың инновациялық әдіс-тәсілдері мен цифрлық технологиялар мүмкіндігі» атты халықаралық ғылыми-әдістемелік семинар материалдары. – Алматы, 2024.