AP23487129 – Қазақстан халқын сумен қамтамасыз ету үшін ұңғыма суларын тазартудың инновациялық жүйесін дамыту арқылы жер асты суларын өндірү мен сапасын арттыру
Мақсаты – Қазақстан Республикасы техногендік жүктелген аумақтардың халқын суды ұңғымалық тазартуды технологиялық қамтамасыз ете отырып жерасты суларының баламалы көздері есебінен ауыз сумен және техникалық қамтамасыз етуден тұрады.
Жобаның өзектілігі: Жобаның өзектілігі халықты сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету қажеттілігімен байланысты, бұл Қазақстан Республикасы үшін ғана емес, бүкіл әлем үшін де басым міндет болып табылады. Қазақстан аумағындағы экологиялық мәселелер мен техногендік жүктеменің артуы жағдайында сумен қамтамасыз ету мәселесі ерекше өзекті болып отыр. Көптеген өңірлерде орталықтандырылған су жүйесінің жетіспеушілігі байқалады, бұл баламалы шешімдерді талап етеді. Осындай тиімді тәсілдердің бірі – гидрогеологиялық ұңғымаларды бұрғылау арқылы жер асты суларын пайдалану. Алайда қолданыстағы технологиялар әрдайым қажетті сапа мен тұрақты сумен қамтамасыз етуді қамтамасыз ете бермейді. Сондықтан жер асты суларын өндіру және тазарту бойынша жаңа технологияларды әзірлеу өзекті әрі сұранысқа ие міндет болып табылады.
Ғылыми жетекші: Ph.D. докторы, Профессор, Өмірова Гүлзада Құбашевна
Күтілетін және қол жеткізілген нәтижелер: Жоба барысында физикалық өрістердің өзгеруі мен полимер-гравийлі сүзгінің гравийлі композиті мен байланыстырғыш заттың қалыптасуы арасындағы өзара байланыстарға талдау жүргізілді. Бейнеу, Қарақия, Маңғыстау және Түпқараған аудандарындағы жерасты гидросферасының жағдайы мен су көздеріне гидрогеологиялық бағалау жасалды. Гравийлі сүзгілердің қолданыстағы конструкциялары, оларды дайындау және тасымалдау технологиялары талданып, негізгі кемшіліктері анықталды. Қазіргі технологиялар сапалы гравийлі қабат қалыптастыруды қамтамасыз етпейтіні және бұл ұңғымалардың тиімділігін төмендететіні анықталды. Байланыстырғыш зат пен полимер-гравийлі композиттің құрамы негізделіп, желатиннің су ерітінділерін байланыстырғыш ретінде қолдану мүмкіндігі дәлелденді. Композиттің реологиялық және физика-механикалық қасиеттерін зерттеуге арналған бағдарламалар мен әдістемелер, соның ішінде физикалық өрістердің әсері әзірленді. Зертханалық зерттеулер нәтижесінде композиттің беріктік сипаттамаларының температураға, ылғалдылыққа және құрам концентрациясына тәуелділігі анықталды. Сүзгі конструкцияларына және суды механикалық тазарту жүйелеріне қойылатын талаптар негізделіп, олардың оңтайлы параметрлері анықталды. Сүзгі колоннасының жаңа компоновкасы және полимер-гравийлі сүзгіні жобалау әдістемесі әзірленді. Криогендік өңдеу негізінде сүзгінің блоктық элементтерін дайындау технологиясы жасалды. Полимер-гравийлі элементтердің тәжірибелік үлгілері дайындалып, олардың сапасына бағалау жүргізілді. Жүргізілген жұмыстар нәтижесінде актілер мен аралық есептер дайындалып, бекітілді.
Жарияланымдар тізімі
- Umirova G., Kuttybayev A., Khomenko V., Muratova S., Biletskiy M., Ratov B., Makhitova Z., Gusmanova A., Tileuberdi N., Sarbopeyeva M., Kamyshatskyi O., Zhang L.
Advanced Approaches to Depth Optimization in Large-Diameter Water Well Drilling in Mangystau Peninsula // Engineered Science. – 2025. – Vol. 36. – No. 1605. – P. 1–16. – DOI: https://dx.doi.org/10.30919/es1605 - Кульдеев Е. И., Ратов Б. Т., Куттыбаев А. Е., Муратова С. К., Омирзакова Э. Ж., Судаков А. К., Павличенко А. В., Шумов А. С., Сундетова П. С., Жәңгірханова А. А.
Блочный гравийный фильтр для строительства скважин: патент на изобретение № 37252; МПК Е21В 43/08. – Казахстан, 2025. – Дата выдачи: 28.11.2025. – Патентообладатель: Ратов Б. Т.