AP19674691 – Жоғары сапалы фосфор қышқылын өндіруге арналған математикалық модельдер мен процесті басқарудың интеллектуалды алгоритмдерін әзірлеу, зерттеу және өнеркәсіптік тестілеу

Жобаның мақсаты: Жобаның мақсаты – Новоджамбыл фосфор зауытында (НФЗ) оңтайлы режимдерде жылу фосфор қышқылын тазарту процесін басқарудың математикалық модельдері мен интеллектуалды алгоритмдерін әзірлеу, зерттеу және өндірістік сынақтан өткізу.

Өзектілігі: Ұсынылып отырған жоба процесті басқарудың оңтайлы жүйелерін зерттеуге және құруға бағытталған. Жоба барысында әзірленген гибридті (интеллектуалды + математикалық) оңтайлы басқару модельдерін синтездеу әдістері мен құралдары кез келген басқа технологиялық процестерді басқару жүйелерін құру үшін пайдаланылуы мүмкін.

Ғылыми жетекші: т.ғ.д., профессор, Сүлейменов Батырбек Айтбайұлы

Нәтижелер: ҒЗЖ орындау барысында А маркалы фосфор қышқылын өндіретін №5 цехқа кешенді зерттеу жүргізіліп, негізгі технологиялық процестер мен бастапқы параметрлер анықталды. Қоспаларды тұндыру, күкіртсутекті абсорбциялау және десорбциялау процестерінің математикалық және интеллектуалдық модельдері әзірленіп, тәжірибелік түрде тексерілді. Әзірленген басқару алгоритмдері өндірістік жағдайда сынақтан өткізіліп, олардың тиімділігі дәлелденді. Оңтайландыру нәтижесінде өнім шығымы артып, сапасы жақсарды және реагенттер шығыны азайды. Шешімдер заманауи автоматтандыру құралдары негізінде, OPC DA стандарты мен интеллектуалды контроллерді қолдану арқылы іске асырылды. Алынған нәтижелер жұмыстың жоғары ғылыми-техникалық деңгейін және технологияның енгізуге дайын екенін көрсетеді.

Жарияланымдар тізімі

1. Shiryayeva O., Suleimenov B., Kulakova Ye. Optimal design of I-PD and PI-D industrial controllers based on artificial intelligence algorithm // Algorithms. – 2024. – Vol. 17, № 7. – P. 288. – DOI: 10.3390/a17070288. – URL: https://doi.org/10.3390/a17070288
2. Сулейменов Б.А., Жайлымысова Г.Т. Разработка и исследование интеллектуальных алгоритмов оптимального управления процессом очистки фосфора // Вестник КазУТБ. – 2024. – Т. 1, № 22. – DOI: 10.58805/kazutb.v.1.22-269. – URL: https://vestnik.kaztbu.edu.kz/index.php/kazutb/article/view/269
3. Сулейменов Б.А. Фосфорды тазалау процесін тиімді бақылау үшін интеллектуалды алгоритмдердің жасалуы және зерттелуі // Механика және технологиялар. – 2024. – № 2(84). – Б. 389–404. – DOI: 10.55956/JRJB2168. – URL: https://doi.org/10.55956/JRJB2168
4. Сулейменов Б.А., Жайлымысова Г.Т. Самостоятельная работа магистранта – основа овладения навыками применения ИИ в промышленности // Материалы международной научно-практической конференции. – Республика Казахстан: КазНПУ им. Абая, 2024. – С. 673–678.
5. Suleimenov B.A., Zhailymyssova G.T. Development and research of intelligent algorithms for optimal control of the phosphorus purification process // Proceedings of the International Scientific and Practical Conference AIACIT. – Almaty: Almaty Energo University, 2024.
6. Shiryayeva O., Suleimenov B., Kulakova Ye. Sustainable technologies in extractive metallurgy using intelligent control algorithms: development, research and industrial testing of model // Technologies. – 2025. – Vol. 13, № 7. – P. 269. – DOI: 10.3390/technologies13070269. – URL: https://www.scopus.com/pages/publications/105011645787
7. Suleimenov B., Shiryayeva O., Gorbunov D. Digital twin-based MPC for industrial MIMO automation: intelligent algorithms // Automation. – 2026. – Vol. 7, № 1. – P. 8. – DOI: 10.3390/automation7010008. – URL: https://doi.org/10.3390/automation7010008