BR11765599 — Қазақстан өңірлерінде табиғи суларды тазарту технологияларын әзірлеу және жетілдіру және ауыз судың сапасын жақсарту

Жобаның мақсаты: ҚР елді мекендерінің, оның ішінде Алматы, Павлодар, Өскемен және Жетісу облыстарының жер үсті және ауыз суларының сапасын зерттеу, баяу сүзу технологиясын әзірлеу, лайлылығы бойынша тазарту тиімділігі кемінде 30% - ды құрайтын су алу және тазарту құрылымдарының жаңа жобасын пайдалана отырып, оларды нақты табиғи сулар нысанында тәжірибелік өндірістік зерттеулерден өткеру, климаттық және антропогендік өзгерістер жағдайында нақты табиғи суларда тәжірибелік-өнеркәсіптік жағдайларда табиғи суларды тазарту тиімділігі лайлану көрсеткіші бойынша кемінде 90% болатын, өнімділігі төмен құрылыстарда баяу сүзу технологиясын жетілдіру үшін эксперименттік зерттеулер жүргізу, Натрий цеолиттерін ұнтақтау, минералсыздандыру және термиялық активтендіру әдістерін, табиғи цеолиттен модификацияланған сорбенттер алу технологияларын, термиялық активация және модификациялауға арналған пилотты қондырғы минералсыздандырылған цеолиттердің құрылысында кеуектілігін арттыру, пилотты қондырғының техникалық сипаттамалары модифицирленген сорбенттердің жетілдірілген құрылысын өндірістік дәрежеге жеткізу. Тұнбаны өңдеудің тиімді жұмыс істейтін заманауи инновациялық технологиясын әзірлеу және инновациялық технологияны әзірлеудің негізгі принциптерін анықтау.

Ғылыми жетекшісі: т.ғ.к., профессор, Көлдеев Ержан Итеменұлы

Алынған нәтижелер: Алматы қаласы, Өскемен қаласы, Павлодар облысы Май ауданы және Ақсу өзені, Жетісу облысы жер үсті және ауыз суларының сапасына толыққанды зерттеу жүргізу болып табылады. Қазақстанның аз қоныстанған аудандарын ауыз сумен қамтамасыз ету үшін баяу сүзу технологиясын қолданудың теориялық негіздемесі жүргізілді. Вакуумды гидроциклон мен торлы сүзгіні пайдалана отырып, бір уақытта суды қабылдауға және суды алдын ала тазартуға мүмкіндік беретін жетілдірілген су қабылдау және тазарту қондырғысының жаңа нәтижелері алынды. Баяу сүзу технологиясы жағдайында алғаш рет климаттық және антропогендік өзгерістер жағдайында лайлану көрсеткіші бойынша тазарту тиімділігі кемінде 90% болатын табиғи суды сүзгілеу үшін табиғи және модификацияланған цеолит қолданылды. Модификацияланған сорбенттер экологиялық таза, кең шикізат базасы бар және ерітінділер мен табиғи сулардан қоспалар мен ластаушы заттарды алу үшін перспектив болып табылады. Теориялық және эксперименттік зерттеулердің негізгі ережелерінде жатыр, олардың негізінде Қазақстан Республикасының табиғи-климаттық жағдайларын ескеретін су құбыры жауын-шашынын өңдеудің жаңа инновациялық технологиясы әзірленді. Полиоксихлоридті алудың жаңа технологиялық және техникалық шешімдерін жасау, коагулянтты ғылыми негізделген қолдану.

Жарияланымдар тізімі

1. Kassymbekov Zh.K., Shinibaev A., Kassymbekov G. Study of discharge and jump of water flow from water regulatory structures in channels // Journal of Water and Land Development. – 2022. – № 53 (IV–VI). – P. 22–29. – DOI: 10.24425/jwld.2022.140776. – URL: https://www.rudmet.ru/journal/2217/article/36738/
2. Kuldeev Zh., Kuldeev E., Kassymbekov G. Study of an ejector water intake and treatment plant with a pressure-vacuum hydrocyclone // Water. – 2022. – Vol. 14, No. 18. – 2855 p. – DOI: 10.3390/w14182855. – URL: https://doi.org/10.3390/w14182855
3. Заявка на изобретение «Способ получения полиоксихлорида алюминия» № 2022/0604.1 от 07.10.2022 / Бойко Г.И., Сармурзина Р.Г., Кенжалиев Б.К., Галиева Н.П., Кеняйкин П.В., Карабалин У.С., Тиесов Д.С. – URL: https://www.fips.ru/
4. Sarmurzina R.G., Boiko G.I., Kenzhaliyev B.K., Karabalin U.S., Lyubchenko N.P., Kenyaikin P.V., Ilmaliyev Zh.B. Coagulants for water based on activated aluminum alloys // Global Journal of Environmental Science and Management. – 2023. – Vol. 9, No. 4. – P. 673–690. – DOI: 10.22034/gjesm.2023.04.01. – URL: https://www.gjesm.net/
5. Abdiyev K., Azat S., Kuldeev E., Ybyraiymkul D., Kabdrakhmanova S., Berndtsson R., Khalkhabai B., Kabdrakhmanova A., Sultakhan S. Review of slow sand filtration for raw water treatment with potential application in less-developed countries // Water. – 2023. – Vol. 15. – 2007 p. – DOI: 10.3390/w15112007. – URL: https://doi.org/10.3390/w15112007
6. Kuldeev E., Ospanov K., Andraka D., Merkyreva S. Experimental study on the application of sludge from water treatment plant as a reagent for phosphate removal from wastewater // Water. – 2023. – Vol. 15, No. 15. – 2691 p. – DOI: 10.3390/w15152691. – URL: https://doi.org/10.3390/w15152691
7. Kuldeev E., Seitzhanova M., Tanirbergenova S., Tazhu K., Doszhanov E., Mansurov Z., Azat S., Nurlybaev R., Berndtsson R. Modifying natural zeolites to improve heavy metal adsorption // Water. – 2023. – Vol. 15. – 2215 p. – DOI: 10.3390/w15122215. – URL: https://doi.org/10.3390/w15122215
8. Kuldeev E.I. et al. Applicability of zeolite from the Daubabinsk and Chankanai deposits as a sorbent for natural waters // Water. – 2023. – Vol. 15. – 2231 p. – DOI: 10.3390/w15122231. – URL: https://doi.org/10.3390/w15122231
9. Berndtsson R., Azat S., Kuldeev E., Kabdrakhmanova S., Khalkhabai B., Ybyraiymkul D., Baikadamova A., Sultakhan S., Abdiyev K. Anthropogenic pollution of groundwater affecting drinking water quality in the Pavlodar region Kazakhstan // Science of the Total Environment. – Under review.
10. Alsar Zh., Kurbanova B., Kuldeev E., Mansurov Z., Insepov Z. Mathematical model of slow filtration of water using zeolites // Water. – Under review.
11. Sidorova N.V., Imanbayev M.A., Khalkhabay B., Zharmenov A.A., Kuldeyev E., Azat S., Berndtsson R. New spatial-globular structure polymer for pre-treatment in reverse osmosis membrane filtration // Journal of Water Process Engineering. – Under review.
12. Tumlert V.A., Kassymbekov Zh.K., Dzhaisambekova R.A., Tumlert E.V., Amanbayeva B.Sh. Influence of the hydrogeological mode of operation on the character of collating of the filter zone of seasonal wells // News of the Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan. Series of geology and technical sciences. – 2023. – № 3(459). – P. 294–304. – URL: http://geolog-technical.kz/assets/2023-3/21.295-304.pdf
13. Boiko G.I. et al. Prospects of using energy-accumulating substances in solving environmental problems of the oil industry // Bulletin of the Oil and Gas Industry of Kazakhstan. – 2023. – Vol. 5, No. 2. – P. 128–154. – DOI: https://doi.org/10.51301/ISC.2023.v2.3.10
14. Azat S., Kabdrakhmanova S., Kabdrakhmanova A., Abdiyev K., Kuldeev E., Khalkhabai B., Sultakhan S., Rash A. Quality indicators of drinking water in May district of Pavlodar region // Bulletin of the National Nuclear Center. – 2023. – No. 2. – P. 25–35. – DOI: 10.52676/1729-7885-2023-2-25-32
15. Seitzhanova M.A. et al. Influence of thermal treatment on sorption characteristics of zeolite used in water purification // Combustion and Plasma Chemistry. – 2023. – Vol. 21, No. 3. – P. 173–179. – DOI: 10.18321/cpc21(3)127-138
16. Fischer D.E. et al. Research on the application of microwave synthesis to obtain aluminum-containing coagulant // Combustion and Plasma Chemistry. – 2023. – Vol. 21, No. 3. – P. 127–138. – DOI: 10.18321/cpc21(3)173-179
17. Ospanov K.T., Kuldeev E.I., Merkuryeva S.N., Abdukadyrova A.B. Use of sludge from water treatment plants as a reagent for wastewater purification from phosphates // Scientific Journal “Research, Results”. – KazNAU. – 2023. – № 4(100).
18. Boiko G.I. et al. Physico-chemical and microbiological parameters of natural, industrial recycled water and its treatment // AIP Conference Proceedings: ICSEE 2023. – 2023. – Malaysia.
19. Kenyain P.V., Tileubekov N.B., Galieva A.E. Efficiency of purification of natural and recycled water by aluminum oxychloride based on activated aluminum alloy // International Satbayev Conference 2023. – Vol. 2. – P. 653–657.
20. Tleukulov A.T., Ospanov K.T., Dusengazina U.G., Mukhanova G.N. Head water treatment facilities of Almaty water supply system // Proceedings of the XII International Scientific-Practical Conference. – Ufa, 2023. – P. 156–171.
21. Заявка № 32209 от 04.07.2023. «Способ получения композитной диатомитовой мембраны для медленной фильтрации воды» / Алсар Ж.Т. и др.
22. Патент KZ № 36300 «Водозаборное очистное сооружение» / Касымбеков Ж.К., Кульдеев Е.И., Касымбеков Г.Ж. – Утв. 21.07.2023.
23. Патент на полезную модель № 7895 «Способ получения сорбента на основе природного цеолита» / Танирбергенова С.К. и др. – Утв. 24.03.2023.