AP27510373 – Орнықсыз және суланған массивтер шарттарында тұрақтандырушы конструкцияларды қолдана отырып шахта оқпандарын өтудің және бекітудің инновациялық әдісін әзірлеу
Мақсаты – Тектоникалық бұзылыстар, жер асты суларының және біркелкі емес кернеулердің әсерін ескере отырып, шахта оқпандарының қауіпсіз құрылысын қамтамасыз ететін күрделі гидрогеологиялық және геомеханикалық факторлар жағдайында тау-кен массивтерін тұрақтандыру үшін инновациялық әдістер мен құрылымдық шешімдерді әзірлеу, бұл бекітпенің тұрақтылығын жақсартуға және тау-кен қазбаларын пайдалану қауіпсіздігін арттыруға ықпал етеді.
Жобаның өзектілігі: Жоба Қазақстанның кен өндіру саласында орнықсыз және суланған тау-кен массивтері жағдайында шахта оқпандарын салудың инновациялық әдістерін әзірлеуге бағытталған. Терең кен орындарын игеру күрделі геомеханикалық және гидрогеологиялық шарттарды тудырып, қазбалардың қауіпсіздігі мен тұрақтылығын қамтамасыз етуді қиындатады. Қазіргі бекемдеу технологиялары жоғары жарықшақталған таужыныстарына толық сәйкес келмейтіндіктен, цемент алмастырғыштарды қолдана отырып жаңа тиімді шешімдер қажет. Жобаның мақсаты – агрессивті орта мен көп компонентті жүктемелер жағдайына бейімделген аралас бекітпе конструкцияларын әзірлеу. Зерттеу әдістері математикалық және сандық модельдеу, кернеулі-деформацияланған күйді талдау және зертханалық-өндірістік тәжірибелерді қамтиды. Нәтижесінде бекітпелердің беріктігін арттыратын, шығындарды азайтатын және бұзылу қаупін төмендететін инновациялық технология ұсынылады. Жоба нәтижелері өндірісте қолдануға және коммерцияландыруға дайын болып, кен өндіруші компаниялардың қауіпсіздігі мен тиімділігін арттыруға ықпал етеді.
Ғылыми жетекші: Ph.D. докторы, Аға оқытушы, Бектұр Бақытбек Қаныбекұлы
Күтілетін және қол жеткізілген нәтижелер: Жоба нәтижесінде Web of Science (Q1) немесе Scopus (CiteScore ≥80) базаларында кемінде 1 ғылыми мақала жарияланып, 1 өнертабыс патентіне өтінім беріледі. Зерттеу нәтижелері жоғары деңгейдегі ғылыми басылымдарда, халықаралық конференцияларда, семинарлар мен дәрістерде таратылады. Жоба тау-кен қазбаларын орнықсыз және суланған массивтер жағдайында тұрақтандырудың инновациялық әдістерін әзірлеуге бағытталған, олар өндірісте, жобалау ұйымдарында және ғылыми мекемелерде қолданылуы мүмкін. Әзірленген шешімдер геомеханика мен материалтану саласының дамуына ықпал етіп, шахта оқпандарының тұрақтылығын арттырады. Нәтижелердің коммерциялық әлеуеті жоғары, олар тау-кен және құрылыс салаларында енгізіліп, жаңа технологиялар нарығын қалыптастыруға мүмкіндік береді. Жобаның әлеуметтік-экономикалық әсері еңбек қауіпсіздігін арттыру, шығындарды 15–20%-ға азайту және апаттар деңгейін төмендету арқылы көрінеді. Сонымен қатар, жоба экологиялық жағдайды жақсартып, саланың ғылыми-техникалық және мультипликативтік дамуына ықпал етеді.