AP26104663 – Қазақстанның минералды ресурстары әк тасты-ракушечник және оның өндіру қалдықтары негізінде жылу оқшаулағыш материалдардың құрамдарын зерттеу және алу
Мақсаты – Ұсақ дисперсиялы толтырғыштар негізінде, пайдалану сипаттамалары жоғары жылу оқшаулағыш материалдардың құрамын алу үшін ғылыми негізделген технологияларды әзірлеу.
Жобаның өзектілігі: Қазақстан Республикасының стратегиялық даму басымдықтарын іске асыру жағдайында құрылыс материалтану саласында ресурсты үнемдейтін технологияларды енгізу ерекше маңызға ие. Елеулі шикізаттық әлеуетке ие бола тұра, еліміз минералдық ресурстарды ұтымды пайдалану және өнеркәсіптік қалдықтарды терең өңдеу деңгейі бойынша экономикалық дамыған мемлекеттерден әлі де артта қалып отыр, бұл жаңа тиімді шешімдерді іздеуді талап етеді.
Перспективалы бағыттардың бірі – жаңа буындағы жылуоқшаулағыш материалдарды әзірлеу. Әлемдік тәжірибеде жоғары пайдалану қасиеттеріне ие кеуекті толтырғыштар негізіндегі жылуоқшаулағыш қоспалар кеңінен қолданылады. Алайда отандық және шетелдік ғылыми әдебиеттерде модификациялаушы қоспалар мен кеуекті компоненттердің құрылым түзілуінің физика-химиялық үдерістеріне және материалдардың қасиеттеріне әсері жеткілікті зерттелмеген. Бұл олардың өндіріс технологиялары мен қолданылуын дамытуға айтарлықтай кедергі келтіреді.
Жергілікті табиғи ресурстарды, атап айтқанда, Қазақстанда қоры мол және кең таралған ұлутас (ракушечник) әктасын пайдалану ерекше өзекті болып табылады. Сонымен қатар, бұл материалдың, оның ішінде өндіру қалдықтарының әлеуеті заманауи жылуоқшаулағыш жабындарды, әсіресе полимерлі байланыстырғыштар негізінде өндіруде жеткілікті деңгейде пайдаланылмай отыр.
Осыған байланысты ұсақ дисперсті ұлутас әктасы мен оның қалдықтарын қолдана отырып, жұқа қабатты жылуоқшаулағыш материалдардың тиімді құрамдарын әзірлеу ғылыми және практикалық тұрғыдан маңызды бағыт болып табылады. Мұндай зерттеулер жабындардың оңтайлы құрылымын қалыптастыруға, олардың жылуоқшаулағыш қасиеттерін арттыруға және жергілікті шикізатты кешенді пайдалануды кеңейтуге бағытталған, бұл Қазақстанның құрылыс саласының тұрақты дамуы мен энергия тиімділігін арттыру міндеттеріне сәйкес келеді.
Ғылыми жетекші: Орынбеков Елжан Серикович, техника ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор
Күтілетін және қол жеткізілген нәтижелер: Пайдалану сипаттамалары жақсартылған ұсақ дисперсиялы минералды толтырғыштар негізіндегі жылу оқшаулағыш қоспалардың технологиясын алу; Жылу оқшаулағыш қоспаларды өндіруге арналған нормативтік құжаттардың әзірленуі және олардың қолданылуына қатысты ұсынымдар; Жылу-физикалық қасиеттері арттырылған минералды шикізат негізіндегі құрылыс жылу оқшаулағыш қоспаларын өндіруді ұйымдастыру.
Ұсақдисперсті минералдық толтырғыштарды, атап айтқанда Маңғыстау облысының маржан тастары мен оның қалдықтарын пайдалану қабырға панельдері, монолиттік қабырғалар және жүк көтергіш конструкциялар үшін тиімді жылу оқшаулағыш қоспаларды жасауға мүмкіндік береді. Қазіргі қолданылып жүрген материалдар, мысалы, минералды ұнтақ және полистирол көбік, кейбір шектеулерге ие: күрделі беттерді оқшаулауда тиімділігі төмен, суық көпірлердің пайда болуы, антикоррозиялық қорғаныс қажеттілігі және ылғалға сезімталдық жоғары. Жобаның ғылыми жаңалығы – маржан тастары мен қалдықтарын, микросфералар мен полимерлік байланыстырушыны қолдана отырып, құрғақ және сұйық жылу оқшаулағыш қоспаларды өндіру технологиясын жасау. Ұсынылатын құрамдар жоғары эксплуатациялық қасиеттерге ие болады және перлит пен вермикулит негізіндегі жабындардан кем болмайды. Жоба Қазақстан үшін де, халықаралық тәжірибе үшін де өзекті: өндіру қалдықтарын пайдалану өнімнің өзіндік құнын төмендетеді, экологиялық жүктемені азайтады, энергия шығынын қысқартады және ғимараттардағы жылу жоғалтуды азайтады. Жылына 100 мың м³ қоспа өндірісі жағдайында экономикалық тиімділік шамамен 8–12 млрд теңге болады. Жобаның нәтижелері жаңа физика-техникалық қасиеттері бар, бәсекеге қабілетті жылу оқшаулағыш материалдарды жасауға, жаңа жұмыс орындарын құруға және құрылыс саласын дамытуға мүмкіндік береді.