AP26103635 – Көп кенжары бұрғылауға және өткізгіштігі төмен қабаттар жағдайында өнімділігі төмен ұңғымалардың өнімділігін арттыруға арналған соққы-гидравликалық жүйені әзірлеу және оңтайландыру

Жобаның мақсаты – соққы-гидравликалық жүйе мен ауытқытқыштарды пайдалана отырып, өткізгіштігі төмен қабаттардағы өнімділігі төмен ұңғымалардың өнімділігін арттыру үшін көп кенжары бұрғылаудың инновациялық технологиясын әзірлеу және құру. Жоба жауап беретін негізгі сұрақ – қосымша оқпандарды кесілген шегендеу құбырлары арқылы құру үшін соққы-гидравликалық жүйені қалай тімді қолдану керек, бұл ұңғымалардың дренаждық бетін ұлғайтып, олардың өнімділігін арттыруға мүмкіндік береді. Жоба өнеркәсіптік енгізу үшін шешімдердің технологиялық дайындығына қол жеткізуге бағытталған.

Жобаның өзектілігі: Жобаның өзектілігі Қазақстан Республикасының кен орындарына тән төмен өткізгішті қабаттар жағдайында аз дебитті мұнай ұңғымаларын игеру тиімділігін арттыру қажеттілігімен негізделеді. Қосымша тармақтарды бұрғылаудың қолданыстағы технологиялары жоғары шығындарымен және технологиялық күрделілігімен ерекшеленеді, бұл олардың кеңінен қолданылуын шектейді. Пайдалану колонналарында ойықтар арқылы бұрғылау кезінде соққылы-гидравликалық жүйелер мен ауытқытқыштарды енгізу спуск-көтеру операцияларының санын азайтуға, шығындарды төмендетуге және қабаттың дренаж аймағын ұлғайтуға мүмкіндік береді. Бұл аталған бағытта жаңа технологиялық шешімдерді әзірлеуді ұңғымалардың өнімділігін арттыру және мұнай-газ саласының бәсекеге қабілеттілігін күшейту тұрғысынан маңызды етеді.

Ғылыми жетекші: Ахымбаева Бибинур Сериковна, PhD in Engineering, PhD, қауымдастырылған профессор

Күтілетін және қол жеткізілген нәтижелер: Жариялау жоспарлануда:

Science Citation Index Expanded индекстелетін және web of Science базасында импакт-фактор бойынша 1 (бірінші) және (немесе) 2 (екінші) квартильге кіретін және (немесе) Scopus базасында citescore бойынша процентилі бар рецензияланатын ғылыми басылымдарда кемінде 2 (екі) мақала және (немесе) пікірлер жиынтығы кемінде 65 (алпыс бес);

ҒЖБССҚК ұсынған рецензияланатын шетелдік немесе отандық басылымда кемінде 2 (екі) мақала немесе шолулар;

Мақалалардың бірі Қазақстан экономикасының нақты секторындағы кәсіпорындардың міндеттері бойынша - multidisciplinary (мультидисциплинарлық немесе пәнаралық практикалық қолдану) санатымен жарияланатын болады, сондай-ақ жобаның нәтижелері ҚКБЖ бойынша дайындалған жобалау-конструкторлық құжаттаманы қамтитын болады

Multidisciplinary санатына жатпайтын 1 ҒЖБССҚК тізіміндегі отандық журналдар үшін екі және одан да көп санаттарда индекстелетін 1 және 2 ҒЖБССҚК тізіміндегі журналдар есептеледі

2)шетелдік және (немесе) Қазақстандық баспалардың кітаптарында монографияларды, кітаптарды және (немесе) тарауларды жариялау:

3)шетелдік патенттік бюролардан (еуропалық, американдық, жапондық), қазақстандық немесе Еуразиялық патенттік бюродан патенттер алу:

4)ғылыми-техникалық, конструкторлық құжаттаманы әзірлеу: жоспарлануда

5)жұмыс нәтижелерін әлеуетті пайдаланушылар, ғалымдар қауымдастығы және жалпы жұртшылық арасында тарату:

Жобаның нәтижелері халықаралық және Ұлттық журналдардағы ғылыми жарияланымдар, бейіндік конференциялар мен семинарлардағы презентациялар, сондай-ақ Қазақстанның жетекші кәсіпорындары мен халықаралық корпорацияларды қоса алғанда, мұнай-газ компанияларымен тікелей байланыс арқылы таратылатын болады. Бұрғылау және мұнай-газ технологиялары жөніндегі журналдардағы жарияланымдарға, сондай-ақ үкіметтік және салалық ұйымдарға арналған есептерге басты назар аударылатын болады. Сондай-ақ, жалпы жұртшылық пен сала мамандары үшін вебинарлар мен дөңгелек үстелдерге қатысу жоспарлануда. Сонымен қатар, жоба және түпкілікті нәтиже туралы ақпарат бар сайт жасалады.

6)конкурстық құжаттаманың талаптарына және жобаның ерекшеліктеріне сәйкес басқа да өлшенетін нәтижелер. Қосымша бөлімде мыналар көрсетіледі:

1)күтілетін нәтижелердің әрқайсысының қолдану саласы және мақсатты тұтынушылары: қолдану саласы мұнай-газ өнеркәсібі, атап айтқанда, өткізгіштігі төмен қабаттар жағдайында Ұңғымаларды бұрғылау технологиясы. Нысаналы тұтынушылар-төмен дебитті Ұңғымаларды әзірлеумен айналысатын мұнай-газ компаниялары, бұрғылау жабдықтарын өндірушілер, сондай-ақ ғылыми-зерттеу институттары

2)күтілетін нәтижелердің ғылым мен технологияның негізгі ғылыми бағыты мен сабақтас салаларының дамуына әсері: бұрғылаудың соққы-гидравликалық жүйесінің әзірленген технологиясы ұңғымалардың өнімділігін арттыра отырып, мұнай-газ технологияларының дамуына үлес қосады, бұл бұрғылау мен басқарудың жаңа тәсілдерін енгізудің арқасында гидродинамика, материалтану және мехатроника сияқты сабақтас ғылым салаларына оң әсер етеді ұңғымалармен

3)алынған ғылыми нәтижелерді коммерцияландырудың қолданылуы және (немесе) мүмкіндігі: технологияның мұнай-газ секторында сұраныстың арқасында коммерцияландырудың жоғары әлеуеті бар. Бұрғылау шығындарын азайту және ұңғымалардың өнімділігін арттыру туралы сұраныс бар өндіруші компанияларда коммерциялық пайдалану болжанады.

4)жоба нәтижелерінің әлеуметтік, экономикалық, экологиялық, ғылыми-техникалық, мультипликативтік және (немесе) өзге де әсерін, оның ішінде ел өңірлерінде бар проблемаларды шешу бойынша негіздемесімен:

Әлеуметтік әсер:технологияны енгізу процесінде жаңа жұмыс орындарын құру және мұнай өндірісі дамыған өңірлердің әлеуметтік-экономикалық жағдайын жақсарту.

Экономикалық әсері:ұңғымаларды бұрғылауға жұмсалатын шығындарды 15-20%-ға төмендету, бұл қазақстандық мұнай-газ компанияларының бәсекеге қабілеттілігін арттырады

Экологиялық әсер:бұрғылау жұмыстарының санын азайту және ресурстарды пайдалануды оңтайландыру арқылы экологиялық жүктемені азайту

Ғылыми-техникалық әсері:Қазақстандағы ғылыми зерттеулер деңгейін жақсарту, саланың технологиялық әлеуетін кеңейту және елдің ғылыми ұйымдарының халықаралық мәртебесін арттыру

5)сапалық және сандық сипаттамаларын көрсете отырып, жобаның басқа да тікелей және жанама нәтижелері

Сондай-ақ, жобаны іске асыру шеңберінде жобаның кіші ғылыми қызметкері Омарова Диана Арманқызының, 8D07202-«Petroleum Engineering» БбБ 1-ші оқу жылының докторанты докторлық диссертациясын қорғау көзделген. Докторанттың отандық ғылыми кеңесшісі осы жобаның жетекшісі PhD доктор, қауымдастырылған профессор Б. С. Ахымбаева болып табылады.

2025 жылы тәжірибелік үлгіні жасауға дайындықтың негізгі кезеңдері орындалды. Өнеркәсіптік патенттер мен сынақ нәтижелерін қоса алғанда, 50-ден астам отандық және шетелдік дереккөздерге талдау жүргізілді. 10–20 Гц жиілік және 25 МПа дейінгі қысым диапазонында тұрақты гидросоққы әсерін қамтамасыз ететін соққы модулінің конструктивтік схемалары әзірленді. Соққы поршенінің бұрғылау құралымен өзара әрекеттесу параметрлері және энергияның құрал бойымен таралуы анықталды. Жобаның ғылыми жаңалығы келесідей: – Қазақстанда алғаш рет стационарлық және алынбалы бағыттаушыларды гидросоққы торабына интеграциялау ұсынылды, бұл қосымша ұңғыма оқпандарын көп мәрте көтеріп-түсіру операцияларынсыз бұрғылауға мүмкіндік береді; – әртүрлі геологиялық жағдайларға (құмтас, доломиттер, сазды сланецтер) жүйені жылдам бейімдеуді қамтамасыз ететін модульдік конструкцияның концепті әзірленді; – кавитациялық тозуды азайту үшін соққы жиілігі мен амплитудасының оңтайлы диапазондары анықталды; – бұрғылау жүйесінің ауытқу бұрышы мен соққы энергиясын беру тиімділігі арасындағы тәуелділік белгіленді; – бұрынғы модельдерде ескерілмеген бұрғылау ерітіндісі ағынындағы бейсызық әсерлерді ескере отырып, гидравликалық импульс параметрлерін есептеу алгоритмі әзірленді. Алынған нәтижелер 2026 жылы тәжірибелік үлгіні дайындауға арналған техникалық тапсырманың негізін құрады.