AP25793497 – Құбырдағы ағып кетулерді автоматты түрде анықтау: Қозғалмайтын қанатты дрондардың термиялық бейнелері және конволюциялық нейрондық желілерді қолдану
Мақсаты – Жобаның мақсаты-бекітілген қанатты дрондар мен конволюциялық нейрондық желілерден алынған термиялық кескіндерді пайдалана отырып, Қазақстандағы құбырлардағы ағып кетулерді анықтаудың интеллектуалды автоматтандырылған жүйесін әзірлеу және енгізу. Жүйе инфрақұрылымның қауіпсіздігін арттыруға, экологиялық тәуекелдерді азайтуға және құбырларды басқаруды оңтайландыруға бағытталған.
Жобаның өзектілігі: Бұл жобаның өзектілігі кең ауқымды құбыр желілерінде ағып кетуді анықтаудың тиімді және автоматтандырылған жүйелеріне деген қажеттіліктің артуымен байланысты. Дәстүрлі мониторинг әдістері көбінесе тиімсіз болып келеді, ал ағып кетулер үлкен қаржылық шығындар мен экологиялық зиян келтіреді. Жылу бейнелеу технологиясымен жабдықталған ұшқышсыз ұшу аппараттарын және CNN негізіндегі талдауды қолдану аномалияларды дәл және жылдам анықтаудың заманауи шешімі болып табылады. Бұл технологиялар үлкен аумақтарда жоғары сапалы деректер жинауға мүмкіндік береді, анықтау дәлдігін арттырады және жалған сигналдарды азайтады. Қазақстанда құбыр желілерінің үлкен көлемі мен шетелдік технологияларға тәуелділік отандық, қауіпсіз және тиімді шешімдерді әзірлеудің өзектілігін арттырады. Сондықтан бұл жоба инфрақұрылым қауіпсіздігін арттыруға, қоршаған ортаны қорғауға және елдің технологиялық тәуелсіздігі мен экономикалық қауіпсіздігін нығайтуға ықпал ететіндіктен аса маңызды болып табылады.
Ғылыми жетекші: Техника ғылымдарының магистрі, Оқытушы, Акылбеков Олжас Наурызабевич
Күтілетін және қол жеткізілген нәтижелер: Жоба аясында негізгі мақсаттар айқындалып, жүйе тиімділігін бағалауға арналған нақты көрсеткіштер белгіленді. Жүйенің негізгі сипаттамалары мен жұмыс істеу шектеулері анықталды, оның ішінде құбыр түрлері, қоршаған орта жағдайлары және БПЛА мен датчиктерді қолдану қарастырылды. Функционалдық және техникалық талаптарды, жүйе архитектурасын, интерфейстерді, деректерге және ақпараттық қауіпсіздікке қойылатын талаптарды қамтитын толық техникалық тапсырма (ТТ) әзірленді. Пайдаланушылар топтары, қолдану сценарийлері және қол жеткізу рөлдері анықталып, жүйені тиімді пайдалану мен басқару қамтамасыз етілді. Қажетті құзыреттер, команда құрамы және ықтимал серіктестіктер бойынша құрылымдалған жоспар жасалды. Жабдыққа, бағдарламалық қамтамасыз етуге және алгоритмдерге қойылатын талаптар, соның ішінде бейне және жылулық деректерді өңдеу және машиналық оқыту модельдері нақты анықталды. Жоба жол картасы мен қабылдау критерийлері әзірленді, оған талаптар матрицасы, тәуекелдер тізімі және дерек көздерін анықтау кіреді. Пәндік саладағы негізгі ұғымдар анықталды, мысалы, ағып кетудің жылулық белгілері, климаттық және географиялық жағдайлар, сондай-ақ құбырлардың сипаттамалары. Жылулық суреттердегі аномалияларды түсіндіру және ағып кетуді анықтау критерийлерін қалыптастыру үшін сараптамалық білім талданды. Білімді формалды түрде көрсету әдістері таңдалды, оның ішінде онтология, деректер модельдері, белгілер жиынтығы, аннотациялау ережелері және шешім қабылдау рәсімдері бар. Сонымен қатар, деректер модельдері мен машиналық оқыту алгоритмдері, соның ішінде конволюциялық нейрондық желілер, деректер ағынының архитектурасымен және анықтау логикасымен бірге анықталды. Нәтижесінде әртүрлі пайдалану жағдайларында жоғары дәлдікпен ағып кетуді анықтауға мүмкіндік беретін сенімді деректер құрылымдары мен алгоритмдік тәсілдер әзірленді.