AP23487822 – Бұрғылау ерітінділерінің параметрлерін өлшеуді оңтайландыруға арналған құрылғыларды зерттеу және әзірлеу
Мақсаты – Бұрғылау сұйықтығының төрт параметрін автоматты түрде үздіксіз бақылауға арналған кешенді құрылғыны құру болып табылады: оның тығыздығы, шартты тұтқырлығы, пластикалық тұтқырлығы және динамикалық ығысу кернеуі. Бұл ұңғыма оқпанындағы апаттар мен асқынулардың алдын алуда, сондай-ақ қажетті технологиялық жабдықты таңдауда шешуші рөл атқаратын бұрғылау ерітіндісі сапасының маңызды параметрлері.
Жобаның өзектілігі: Жобаның өзектілігі бұрғылау ерітіндісін дұрыс таңдаудың бұрғылау кезінде асқынулар мен апаттардың алдын алуға тікелей әсер етуімен байланысты. Мұндай асқынуларды жоюға бұрғылау жұмыстарының жалпы құнының шамамен 10%-ы жұмсалады. Бұрғылау ерітіндісінің сапасы тығыздық, тұтқырлық, гельдің беріктігі және сүзілгіштік сияқты бірқатар параметрлермен анықталады. Қазіргі уақытта бұл параметрлер қолмен және жүйесіз өлшенеді, бұл бақылау жеделдігін төмендетеді. Бұл бұрғылау жағдайлары өзгерген кезде ерітінді қасиеттерін түзетудің кешігуіне әкеледі. Сондықтан бұрғылау ерітіндісінің параметрлерін үздіксіз автоматты түрде өлшеу жүйелерін енгізу аса қажет.
Ғылыми жетекші: Техникалық ғылымдар кандидаты, Қауымдастырылған профессор, Муратова Самал Каримбаевна
Күтілетін және қол жеткізілген нәтижелер: Жоба нәтижесінде сенімді деректер мен сынақ нәтижелерін алуды қамтамасыз ететін тәжірибелік стенд әзірленіп, толық реттелді. Шартты тұтқырлықты автоматты түрде үздіксіз өлшейтін құрылғының стендтік сынақтары жүргізіліп, оның жұмыс қабілеттілігі мен дәлдігі расталды. Бұрғылау ерітінділерінің реологиялық параметрлерін өлшеу әдістері зерттеліп, ең тиімді тәсіл таңдалды. Әртүрлі бұрғылау жағдайларында ерітінді параметрлерінің өзгерісін болжауға арналған математикалық модельдер мен алгоритмдер әзірленді. Теориялық шешімдерді тексеруге арналған виртуалды тәжірибелер мен зертханалық зерттеулер бағдарламасы жасалды. Бұрғылау ерітіндісінің тұтқырлығы мен тығыздығын автоматты түрде өлшейтін жүйелерді одан әрі дамытуға негіз қаланды. Теориялық және тәжірибелік зерттеулер нәтижелері негізінде конструкторлық құжаттама жетілдірілді. Деректерді өңдеу және болжау алгоритмдері әзірленді, соның ішінде дәлдігі 95%-дан асатын LSTM нейрондық желілері қолданылды. Ультрадыбыстық, оптикалық және микрофлюидтік датчиктер негізінде сенсорлық жүйелер әзірленіп, жоғары температура мен қысым жағдайларында жоғары дәлдікпен жұмыс істейтіні дәлелденді. Су бергіштік пен құм мөлшерін өлшейтін жүйелерді қоса алғанда, әзірленген шешімдер өз тиімділігін көрсетіп, бұрғылау ерітінділерін интеллектуалды автоматтандырылған бақылау жүйелерін енгізуге негіз болады.
Жарияланымдар тізімі
- Жайлиев А. О., Муратова С. К., Омирзакова Э. Ж., Табылганов М. Т., Гусманова А. Г., Куттыбаев А. Е., Ратова С. Б.
Оптимизация процессов бурения и освоения скважин с использованием системы датчиков плотности и вязкости // Нефть и Газ. – 2025. – Т. 3. – № 147. – С. 102–114. – DOI: https://doi.org/10.37878/2708-0080/2025-3.05 - Orinbaev B., Ratov B., Khomenko V., Tileuberdi N., Khayitov O., Umirzokov A., Seidaliyev A., Makyzhanova A., Kuttybayev A., Zahrytsenko A., Kamyshatskyi O.
Comprehensive Use of Electrical Inverse Lateral and Radioactive Logging for Strata Properties Investigation in Cased Wells // ES Materials and Manufacturing. – 2025. – Vol. 27. – No. 1417. – P. 1–12. – DOI: https://dx.doi.org/10.30919/mm1417 - Ratov B., Pavlychenko A., Kirin R., Pashchenko O., Khomenko V., Tileuberdi N., Kamyshatskyi O., Sieriebriak S., Seidaliyev A., Muratova S.
Using Machine Learning to Model Mechanical Processes in Mining: Theory, Practice, and Legal Considerations // Engineered Science. – 2025. – Vol. 33. – No. 1419. – P. 1–12. – DOI: https://dx.doi.org/10.30919/es1419