AP19677216 — Қышқыл мен сілті регенерацияланатын натрийдің вольфраматы мен сульфатты ерітінділерін электродиализбен өңдеу технологиясын және аппаратурасын зерттеп әзірле
Жоба мақсаты: Электродиализ технологиясы мен аппаратурасын зерттеу және әзірлеу:
– сілтінің регенерациясы және бейорганикалық қышқылдардың шығыны мен сульфат-хлорид ағындарының мөлшерінің азаюы бар натрий вольфраматының ерітінділері;
– сілтілік және күкірт қышқылының регенерациясы бар натрий сульфатының ерітінділері.
Жоба өзектілігі: Зерттеудің өзектілігі вольфрамқұрамды және полиметалдық шикізатты экологиялық қауіпсіз әрі ресурсты үнемдей отырып өңдеу қажеттілігімен байланысты. Дәстүрлі әдістерде вольфрамат натрий ерітінділерін тазарту барысында көп мөлшерде қышқылды қалдықтар түзіліп, қоршаған ортаға теріс әсер етеді. Мембраналық электродиализ технологиясын қолдану бейорганикалық қышқылдарды пайдалануды жойып, қалдық көлемін айтарлықтай азайтуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, бұл әдіс құнды компоненттерді бөліп алуға және сілтіні қайта қалпына келтіруге жағдай жасайды. Мұндай технологияларды дамыту шикізатты кешенді өңдеудің тиімділігін арттырып, өндірістің экологиялық және экономикалық көрсеткіштерін жақсартады.
Ғылыми жетекшісі: Техникалық ғылымдар кандидаты, Доцент, Бәйімбетов Болотпай Сағынұлы
Алынған нәтижелер: Ғылыми-зерттеу жұмысы барысында стационарлық және ағындық режимдерде жұмыс істеуге мүмкіндік беретін электродиализ қондырғылары әзірленіп, дайындалды. Натрий сульфаты ерітінділеріне электродиализ жүргізіліп, процесс параметрлеріне байланысты конверсия дәрежесі мен энергия шығынының тәуелділіктері алынды. Натрий вольфраматы ерітінділерін өңдеу зерттеліп, нәтижесінде вольфрам қышқылы мен вольфрам триоксидін алу процестері қарастырылды, сондай-ақ pH және ерітінді кедергісінің өзгеру заңдылықтары анықталды. Ерітінді құрамын бақылау әдістемелері, соның ішінде тығыздық пен pH өлшеу тәсілдері және тәжірибелік деректерді өңдеуге арналған бағдарламалық құралдар әзірленді. Технологиялық және аппараттық шешімдер ұсынылып, қышқыл мен сілтіні қайта қалпына келтіру мүмкіндігі қарастырылды. Алынған нәтижелер электродиализдің өнеркәсіптік ерітінділерді өңдеуде тиімді екенін көрсетіп, әрі қарай ғылыми-зерттеу және өндірістік енгізу үшін негіз бола алады.
Жарияланымдар тізімі
- Баймбетов Б., Молдабаева Г., Елеулиева А., Жуманкулова С., Таймасова А., Адильжан З., Байсултанов Р., Якоб Е., Серикбаев В. Перспективы переработки вольфрамовых руд месторождения Акчатау // Processes. 2024. Т. 12. № 1. С. 77. DOI: https://doi.org/10.3390/pr12010077. – URL: https://www.mdpi.com/2227-9717/12/1/77.
- Баймбетов Б., Тажиев Ю., Елеулиева А., Молдабаева Г., Даулетбакова А., Якоб Е., Таймасова А. Спекание с карбонатом натрия и выщелачивание вольфрамитовых кеков // Applied Sciences. 2024. Т. 14. № 24. С. 12031. DOI: https://doi.org/10.3390/app142412031. – URL: https://www.mdpi.com/2076-3417/14/24/12031.
- Даулетбакова А.А., Баймбетов Б., Тажиев Ю., Молдабаева Г. Исследование электродиализа растворов вольфрамата натрия для получения вольфрамовой кислоты // Applied Sciences. 2025. Т. 15. № 13. С. 7033. DOI: https://doi.org/10.3390/app15137033. – URL: https://www.mdpi.com/2076-3417/15/13/7033.
- Баймбетов Б.С., Мамяченков В.С., Даулетбакова А.А., Молдабаева Г.Ж., Тажиев Е.Б. Исследование мембранных процессов электродиализа растворов сульфата натрия с регенерацией щелочи и кислоты // Engineering Journal of Satbayev University. 2025. № 6. DOI: https://doi.org/10.51301/ejsu.2025.i6.01.