AP19575556 — Уранды ұңғымалық игеру кезінде полимерлі және тұтқыр компоненттерді қолдана отырып, уранды жерасты шаймалауды күшейтудің инновациялық технологиясын құру

Жоба мақсаты: Жұмыстың мақсаты полимерлі және тұтқыр компоненттерді қолдана отырып, ұңғымалардың сүзгі аймағына әсер етудің инновациялық технологиясын әзірлеуге негізделген уран кендерін жерасты ұңғымалық шаймалау тиімділігін арттыру болып табылады.

Жоба өзектілігі: Жобаның өзектілігі кен орындарының күрделі тау-кен геологиялық сипаттамалары жағдайында уран кендерін жерасты ұңғымалық сілтісіздендіру тиімділігін арттыру қажеттілігінде жатыр. Қолданыстағы технологиялар көбінесе ұңғымалардың сүзгі аймағында жауын-шашын проблемаларына тап болады, бұл өнімділікті төмендетеді және пайдалану шығындарын арттырады. Полимерлі және тұтқыр компоненттерді қолдануды қоса алғанда, инновациялық шешімдерді әзірлеу осы кемшіліктерді жоюға бағытталған және уранды тұрақты және үнемді өндіруді қамтамасыз етеді. Ядролық отынға және атом энергетикасының орнықты дамуына өсіп келе жатқан сұраныс жағдайында жоба Қазақстанның уран өндіруші саласы үшін жоғары ғылыми және практикалық маңызға ие.

Ғылыми жетекші: Ph.D. докторы, Тогизов Куаныш Серикханович

Алынған нәтижелер: Ғылыми-зерттеу жұмысы аясында Сырдария және Шу-Сарысу депрессияларындағы уран кен орындарының рудалары мен шөгінділерінің минералогиялық және гранулометриялық сипаттамалары зерттелді. Микроскопиялық зерттеулер арқылы шөгінді түзуші компоненттердің құрылымы анықталып, химиялық реагенттерді таңдау негізделді. Зертханалық тәжірибелер нәтижесінде шөгінділерді бұзу және алдын алу үшін полимерлік және қышқылдық реагенттердің тиімді құрамдары таңдалды. Скважиналарды декольматациялау үшін роторлық құрылғы мен технологиялық схема әзірленіп, реагенттерді енгізу және құм тығындарын бұзу мүмкіндігі қамтамасыз етілді. Өндірістік сынақтар жүргізіліп, сүзгілік қасиеттердің қалпына келуі және скважиналардың өнімділігінің 3,4–4,4 м³/сағ дейін артуы анықталды. Алынған нәтижелер негізінде декольматирлеуші ерітінділерді қолдану бойынша ғылыми-әдістемелік ұсыныстар әзірленді.

Жарияланымдар тізімі

1. Kenzhetaev Zh.S., Togizov K.S., Omirgali A.K., Aben E.Kh., Zhalikyzy R. Intensification of inhibitor-assisted uranium ISL process // Series of Geology and Technical Sciences. – 2023. – Vol. 3 (No. 459). – Pp. 108–118. – DOI: https://doi.org/10.32014/2023.2518-170x.303
2. Kenzhetaev Z., Togizov K., Zhapabayev K., Issayeva L., Kisseyeva S. Combined method of intensification of borehole uranium mining in ores with low filtration characteristics // Trudy universiteta. – 2023. – No. 3. – DOI: https://doi.org/10.52209/1609-1825_2023_3_172
3. Kenzhetaev Z., Togizov K., Zhapabayev K., Zhangirkhanova A., Muzapparova A. Selection of rational parameters of repair and restoration work at the well of uranium ore extraction // Trudy universiteta. – 2023. – No. 4. – DOI: https://doi.org/10.52209/1609-1825_2023_4_109
4. Togizov K., Kenzhetaev Z., Temirkhanova R., Muzapparova A., Omirgali A., Altaibayev B. The influence of the physicochemical characteristics of ores on the efficiency of underground well leaching of uranium deposits in Kazakhstan // Minerals. – 2024. – Vol. 14, No. 4. – Article 381. – DOI: https://doi.org/10.3390/min14040381
5. Togizov K., Kenzhetaev Z., Muzapparova A., Bainiyazov S., Raushanbek D., Yaremkiv Y. Selection of optimal parameters for chemical well treatment during in situ leaching of uranium ores // Minerals. – 2025. – Vol. 15, No. 8. – Article 811. – Pp. 1–17. – DOI: https://doi.org/10.3390/min15080811
6. Kenzhetaev Zh.S., Togizov K.S., Omirgali A.K., Aben E.Kh., Zhalikyzy R. Многофункциональный состав для химической обработки скважин и способ его применения // Патент на изобретение №37377. – 20.06.2025.