AP19174932 — Оңтүстік-Шығыс Қазақстандағы жер асты суларының қорын жасанды толықтырудың тәжірибелік жүйелеріндегі колматациялық процестерді зерттеу
Жоба мақсаты: Зерттеу инфильтрациялық бассейндердің бітелу процестерін зерттеуге және жер асты суларын жасанды толтыру жүйелерінің тиімділігін бағалауға бағытталған.
Жоба өзектілігі: Қазақстан Республикасының құрғақ аймағы жағдайында жер асты суларының қорларын толықтыру проблемасы су ресурстарын қамтамасыз ету үшін аса маңызды болып табылады. Инфильтрациялық бассейндердің кольматация процестері Сулы горизонттарды жасанды толтыру жүйелерінің тиімділігіне тікелей әсер етеді. Бұл зерттеу осы процестерді бағалауға және суды үнемдеудің тиімділігін арттыру бойынша ұсыныстар жасауға мүмкіндік береді, бұл әсіресе ауыл шаруашылығы мен су ресурстары шектеулі аймақтарға қатысты.
Ғылыми жетекші: Ph.D. докторы, Қауымдастырылған профессор, Исмагулова Аида Жанатқызы
Алынған нәтижелер: Ғылыми-зерттеу жұмысы барысында Оңтүстік-Шығыс Қазақстанның құрғақ климат жағдайында жерүсті сулардың инфильтрациясы мен кольматация қабатының түзілу процестерін зерттеуге бағытталған далалық, зертханалық және сандық зерттеулер кешені орындалды. Бірқатар өзендерде далалық бақылаулар жүргізіліп, су мен топырақ үлгілері алынып, олардың сүзгілік және гранулометриялық қасиеттері анықталды. Арнайы бағдарламалық кешендерді қолдана отырып сүзгілеу және ылғал тасымалдау процестері модельденіп, нәтижелер нақты деректермен калибрленді. Кольматация қабатының қалыптасу заңдылықтары және оның топырақтың инфильтрациялық қабілетіне әсері анықталды. Жер асты сулары қорын жасанды толықтыру жүйелерін қолдану бойынша ұсынымдар әзірленіп, инфильтрациялық құрылғыларды жобалауға қажетті бастапқы деректер дайындалды. Алынған нәтижелер су ресурстары тапшылығы жағдайында жер асты суларының гидродинамикасын болжауға және сумен қамтуды тиімді ұйымдастыруға мүмкіндік береді.
Жарияланымдар тізімі
- Ismagulova A.Zh., Begentayev M.M., Tileuberdi N. Studies of Influence of Lithological Composition of Overburden Rock on Colmation Process in Open-Type Infiltration Basins // ES Materials & Manufacturing. 2025. Vol. 28. Article No. 1473. DOI: https://doi.org/10.30919/mm1473. – URL: https://doi.org/10.30919/mm1473.
- Ismagulova A., Kulagin V., Zhumabek A., Itemen N., Tileuberdi N., Al-Dujaili A.N., Issagaliyeva A. Dynamics of Hydrogeochemical Infiltration During Artificial Groundwater Recharge in Daily Regulation Basins: A Case Study of the Lepsinsky Experimental Site // ES Materials & Manufacturing. 2025. Vol. 28. Article No. 1574. DOI: https://doi.org/10.30919/mm1574. – URL: https://doi.org/10.30919/mm1574.