AP15473200 – Алдын ала жоғары температурада сульфидизациялау арқылы тотыққан кендерді өңдеу технологиясын әзірлеу
Жобаның мақсаты: Күйдіру өнімдерін кейіннен магниттік және флотациялық байыту процестерін пайдалана отырып, қайнау қабаты пешінің автогендік жағдайларында сульфидті күйдірудің режимдік параметрлерін пысықтау.
Өзектілігі: Қорғасын-мырыш өнеркәсібінің дамуы заманауи түсті металлургияның шикізат базасын кеңейтуді талап етеді. Бұл бағыттағы маңызды резервтердің бірі-байытылуы қиын кендерді, атап айтқанда тотыққан және аралас кендерді, сондай-ақ өтімді байыту қалдықтарын пайдалануға тарту. Қазіргі уақытта полиметалл, қорғасын-мырыш кендерінің едәуір бөлігінде 3 % - дан аз мырыш және 1% - дан аз қорғасын бар, сонымен қатар кенді және кенді емес минералдардың жұқа қабаттасуы мен тығыз өзара өнуіне, сондай-ақ кенді денелердің беткі бөлігінің айтарлықтай тотығуына байланысты байыту қиын. Әлемдік тәжірибеде осындай құрамдағы кендерді өңдеу кезінде кендердің нақты құрамының ерекшеліктеріне байланысты флотациялық немесе гравитациялық байытумен бірге гидрометаллургия операцияларын қамтитын аралас әдістерді қолдану үрдісі байқалады. Тотыққан минералдарды флотацияға дайындаудың тиімді активтендіретін әдістерінің бірі-сульфидті күйдіру. Сульфидизатор және отын ретінде пирит концентратын қолдана отырып, "қайнаған қабат" пешінде сульфидті күйдіру ұсынылады, ол минералдардың тотыққан түрінен жеңіл байытылатын сульфидке ауысуын қамтамасыз етеді, металдың жоғалуы басқа активтендіру схемаларына қарағанда едәуір төмендейді, содан кейін күйдіру өнімдерін магниттік және флотациялық байытады. Бұл технология кен құрамындағы қорғасын мен мырыштың тез төмендеуі жағдайында ерекше өзектілікке ие.
Ғылыми жетекшісі: Ph.D. докторы, Меркибаев Ерік Серікұлы
Алынған нәтижелер: Цинк-олигонитті кендерді өңдеудің тиімді технологиясы ретінде жоғары температуралы сульфидтеуші күйдіру негізделіп, әзірленді. Жайрем кен орнының кеніне физика-химиялық және минералогиялық зерттеулер жүргізіліп, оның құрамы мен қасиеттері анықталды. Қайнау қабатты пеште жүргізілген тәжірибелер нәтижесінде күйдірудің оңтайлы параметрлері (650–700°С, пирит:руда = 2:1) анықталды. Күйдіру өнімдерін магниттік және флотациялық байыту нәтижесінде мырыштың 88–90 %-ға дейін, ал қорғасынның 100 %-ға дейін алынуы қамтамасыз етілді. Пирротиннің магниттік қасиеттері зерттеліп, оның қосымша тауарлық өнім ретінде алыну мүмкіндігі дәлелденді. Зерттеу нәтижесінде ұсынылған технологияның өнеркәсіптік қолдануға жарамдылығы мен жоғары экономикалық тиімділігі көрсетілді.
Жарияланымдар тізімі
- Чепуштанова Т.А., Меркибаев Е.С., Луганов В.А. Способ переработки окисленной свинцово-цинковой руды: патент РК № 36282; опубл. 30.06.2023.
- Chepushtanova T.A., Merkibayev Y.S., Baigenzhenov O.S., Mishra B. Technology of high-temperature sulfidizing roasting of oxidized lead-zinc ore in a fluidized bed furnace // Non-ferrous Metals. – 2023. – № 2. – P. 3–10. – DOI: 10.17580/nfm.2023.01.01.
(процентиль Scopus – 53). URL: https://www.rudmet.ru/journal/2217/article/36738/ - Chepushtanova T.A., Merkibayev Y.S., Mamyrbayeva K.K., Sarsenbekov T., Mishra B. Mechanism and technological results of sulfidation roasting of oxidized lead compounds // Complex Use of Mineral Resources. – 2025. – Vol. 332, No. 1. – DOI: https://doi.org/10.31643/2025/6445.11 (Q3). URL: http://kims-imio.com/index.php/main/article/view/441