AP13268858 — Асбест өндірісінің қалдықтарынан микродисперсті жоғары таза кремний оксиді мен металлургиялық кремнийді алу технологиясын зерттеу
Бұл жобаның мақсаты микродисперсті кремний оксиді мен металлургиялық кремнийді кейіннен өндіру арқылы асбест өндірісінің қалдықтарын өңдеудің тиімді технологиясын әзірлеу болып табылады. Сондай-ақ әзірленген технологияның тиімділігі мен ауқымдылығын нақтылау үшін кеңірек зертханалық ауқымда сынақтан өткізу жоспарлануда.
Өзектілігі: Соңғы 55 жылда «Қостанай минералдары» АҚ-да 300 млн тоннадан астам асбест өндірісінің қалдықтары жинақталған. Хризотилді асбест кенін өңдеген кезде тек аз ғана бөлігі, атап айтқанда 5-8% тауарлық өнімге айналады, ал қалған шикізаттың 90%-дан астамы полигондарға тасталады. Қалдықтардың осынау үлкен көлемін металлургиялық шикізат ретінде өңдеу еліміздің шикізат базасын кеңейтіп қана қоймай, аймақтың экологиялық жағдайын жақсартуға ықпал етеді. Айта кетерлігі, бұл қалдықтардың бетінде және өңдеуге дайын болуы, оларды арзан технологияларды қолдану арқылы пайдалануға жарамды етеді. Осыған байланысты хризотилді асбест өндірісінің ауқымды қалдықтарын қайта өңдеу экономикалық табыстылықты қамтамасыз етеді және әлеуметтік және экологиялық мәселелерді шешуді ұсынады. Кремний диоксиді және металлургиялық кремний көптеген салаларда, соның ішінде электроника, шыны, металлургия және фармацевтика салаларында кеңінен қолданылады. Сондықтан осы маңызды өнімдерді өндіру үшін сенімді шикізат көзін қамтамасыз ету өте маңызды.
Ғылыми жетекшісі: PhD, профессор, Байгенженов Өмірсерік Сабыржанұлы
Алынған нәтижелер: Жоба аясында асбест қалдықтарын өңдеу арқылы жоғары тазалықтағы кремний диоксиді мен металлургиялық кремний алу технологиясы толық әзірленді және зерттелді. Алғашқы кезеңде шикізаттың физика-химиялық құрамы анықталып, шаймалау әдістері салыстырылып, тиімді реагент ретінде тұз қышқылы таңдалды. Екінші кезеңде химиялық өңдеу параметрлері (температура, уақыт, фазалық қатынас) оңтайландырылып, құрамында кемінде 99,4 % SiO₂ болатын жоғары тазалықтағы өнім алынды. Үшінші кезеңде алынған кремний диоксидінен металлургиялық кремний өндіру технологиясы пысықталып, оның қасиеттері зерттелді және регламенті әзірленді. Зерттеу нәтижелері технологияның тиімділігін және өндірісте қолдану мүмкіндігін көрсетті. Ұсынылған әдіс шикізатты кешенді өңдеуді қамтамасыз етіп, экономикалық тұрғыдан тиімді болып табылады.
Жарияланымдар тізімі
- O. Baigenzhenov, A. Khabiyev, B. Mishra, I.Aimbetova, S. Yulusov, I. Temirgali, Ye. Kuldeyev, Zh.Korganbayeva. Asbestos Waste Treatment - An Effective Process to Selectively Recover Gold and Other Nonferrous Metals //Recycling. – 2022. – Т. 7. – №. 6. – С. 85. Percentile – 72; Q3 (2022) https://www.mdpi.com/2313-4321/7/6/85
- O. Baigenzhenov, T. Chepushtanova, A. Altmyshbayeva, I. Temirgali, G. Maldybayev, R. Sharipov, B. Altaibayev, A. Dagubayeva. Investigation of thermodynamic and kinetic regularities of asbestos waste leaching processes //Results in Engineering. – 2024. – Т. 21. – С. 102000. Q1; Percentile –82 (2024) https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2590123024002536