AP09259637 — Тауар өнімдерін алу арқылы көмірді жағудан күлді кәдеге жарату үшін жоғары тиімді қалдықсыз технологияны әзірлеу

Жұмыс мақсаты: Ерекше таза кремнеземді, арнайы таза алюминий оксидін (Tabular Alumina), құрамында темір бар өнімді және СЖМ ала отырып, көмірді жағудан күлді өңдеудің инновациялық экологиялық таза, тиімділігі жоғары қалдықсыз технологиясын жасау.

Жұмыстың өзектілігі : Жоғары бөліністердің (5,6 және 7 бөліністер) ғылымды қажетсінетін жаңа өндірістерін құру және дамыту сирек және сирекжер металдар өндірісін кеңейтуді және қолдануды талап етеді. Қазіргі уақытта бұл металдар көмірден немесе оның қалдықтарынан, соның ішінде жинақталған күл-қож қалдықтарынан алынуы мүмкін. Сонымен қатар, күлден тек RSM шығаруға бағытталған тәсіл перспективалы болып көрінбейді, өйткені бұл жағдайда шикізатты қолданудың күрделілігі жоғалады. Күлдің негізгі компоненттері алюминий, кремний және темір оксидтері екенін ескере отырып, металдардың барлық спектрін алу мүмкіндігін ескеру қажет. Қарастырылып отырған перспективада кремний, алюминий оксиді, темір және СМЗ-ны тауарлық өнімдерге кешенді шығарумен күлді өңдеудің жоғары тиімді технологиясы тәжірибеге үлкен қызығушылық тудыруы мүмкін. Осы технологияның теориялық аспектілерін зерттеуге қатысты мәселелер үлкен қызығушылық тудырады.

Ғылыми жетекшісі: Техникалық ғылымдар кандидаты, Профессор, Досмұхамедов Нұрлан Қалиұлы

Алынған нәтижелер: Бұл жұмыста күлді магниттік сепарациялау, күйдіру және шаймалау процестерінің негізгі параметрлерін есептеуге арналған жаңа әдістеме мен бағдарлама әзірленді. Алғаш рет шикізат құрамына және өндіріс өнімділігіне байланысты реагенттер шығынын жедел анықтауға мүмкіндік беретін номограммалар құрылды. Тәжірибелік және технологиялық зерттеулер нәтижесінде ЖЭО күлін өңдеудің оңтайлы режимдері анықталды. Магниттік сепарация, күйдіру және шаймалау сатыларынан тұратын кешенді технологияны жүзеге асыру мүмкіндігі дәлелденді. Нәтижесінде жоғары сапалы өнімдер – темірқұрамды өнім, таза кремний диоксиді және металлургиялық глинозем алынды. Екі сатылы шаймалау сызбасы әзірленіп, материалдық баланстар есептелді. Жұмыс нәтижелері технологияның жоғары экономикалық тиімділігі мен экологиялық қауіпсіздігін және оны өнеркәсіпте қолдану мүмкіндігін көрсетті.

Жарияланымдар тізімі 

1. Dosmukhamedov N.K., Zholdasbay E.E., Daruesh G.S., Argyn A.A., Kurmanseitov M.B. Study of the mechanism of pre-burned ash leaching by hydrochloric acid // 2021. – № 4. – P. 72–80. – DOI: https://doi.org/10.31643/2021/6445.43
2. Досмухамедов Н.К., Каплан В.А., Жолдасбай Е.Е., Даруеш Г.С. Исследование форм нахождения металлов в продуктах комплексной хлоридной технологии переработки золы // Международный журнал прикладных и фундаментальных исследований. – 2021. – № 10. – С. 106–113. – URL: https://applied-research.ru/ru/article/view?id=13301
3. Жолдасбай Е.Е., Даруеш Г.С., Курмансеитов М.Б., Аргын А.А., Досмухамедов Н.К. Угольная отрасль Казахстана: золошлаковые отходы ТЭЦ и перспективы их использования // Results of Modern Scientific Research and Development: материалы VII Международной научно-практической конференции. – Madrid, Spain, 19–21 September 2021. – С. 117–124. – ISBN 978-84-15927-33-4. – URL: https://sci-conf.com.ua
4. Жолдасбай Е.Е., Курмансеитов М.Б., Даруеш Г.С., Аргын А.А., Досмухамедов Н.К., Егизеков М.Г. Концепция технологии комплексной переработки золы на основе хлорирующего обжига // International Scientific Innovations in Human Life: материалы II Международной научно-практической конференции. – Manchester, UK, 25–27 Aug. 2021. – С. 130–136. – URL: https://sci-conf.com.ua
5. Жолдасбай Е.Е., Даруеш Г.С., Курмансеитов М.Б., Аргын А.А., Досмухамедов Н.К. К комплексной технологии переработки золы: термодинамика хлорирующего обжига // Modern Scientific Research: Achievements, Innovations and Development Prospects: материалы III Международной научно-практической конференции. – Berlin, Germany, 29–31 Aug. 2021. – С. 94–102. – URL: https://sci-conf.com.ua
6. Досмухамедов Н.К., Жолдасбай Е.Е. Балансовые опыты комплексной переработки золы хлорированием с получением металлургического глинозема и кремнезема // Горный журнал Казахстана. – 2022. – № 10. – С. 44–52.
7. Dosmukhamedov N.K., Zholdasbay E.E., Kaplan V.A., Daruesh G.S., Argyn A.A. Features of the crystallization of AlCl₃·6H₂O in the system AlCl₃ – MeClx – HCl – H₂O // Complex Use of Mineral Resources. – 2022. – № 1. – P. 95–102. – DOI: https://doi.org/10.31643/2022/6445.11
8. Dosmukhamedov N.K., Zholdasbay E.E. Technology of ash and slag waste processing by chloridizing roasting // Metallurgist. – 2022. – Vol. 66, No. 1–2. – DOI: https://doi.org/10.1007/s11015-022-01315-0
9. Досмухамедов Н.К., Жолдасбай Е.Е. Технология переработки золошлаковых отходов на основе применения хлорирующего обжига // Металлург. – 2022. – № 2. – С. 61–67. – DOI: https://doi.org/10.52351/00260827_2022_02_61
10. Dosmukhamedov N.K., Zholdasbay E.E., Egizekov M.G., Argyn A.A. Behavior of the components of carbon-containing ash under chlorination roasting conditions // Eurasia Mining. – 2022. – No. 2. – P. 40–44. – DOI: https://doi.org/10.17580/em.2022.02.10
11. Жолдасбай Е.Е., Ичева Ю.Б., Курмансеитов М.Б., Досмухамедов Н.К. Получение металлургического глинозема и оксида кремния из золы солянокислотным выщелачиванием // Труды Международной научно-технической конференции. – 2022. – С. 127–131. – URL: https://official.satbayev.university
12. Жолдасбай Е.Е., Егизеков М.Г., Досмухамедов Н.К. Механизм термического разложения гексагидрата хлорида алюминия // Труды Международной научно-технической конференции. – 2022. – С. 132–135. – URL: https://official.satbayev.university
13. Досмухамедов Н.К., Жолдасбай Е.Е., Барменшинова М.Б. Уголь: инновационная хлорная технология переработки золошлаковых отходов: монография. – Алматы: Polytech, 2023. – 246 с.
14. Dosmukhamedov N., Zholdasbay E., Argyn A. Integrated chlorination technology for producing alumina and silica from ash-slag waste of TPP of Kazakhstan // Journal of Materials Research and Technology. – 2023. – Vol. 23. – P. 1435–1446. – DOI: https://doi.org/10.1016/j.jmrt.2022.12.140
15. Жолдасбай Е.Е., Досмухамедов Н.К. Исследование системы AlCl₃ – MeClx – HCl – H₂O: получение кристаллов ГХА // Труды International Satbayev Conference 2023. – 2023. – С. 217–221.
16. Жолдасбай Е.Е., Аргын А.А., Досмухамедов Н.К. Инновационные технологии для утилизации отходов от сжигания угля // Горный журнал Казахстана. – 2023. – № 5. – С. 24–30.
17. Досмухамедов Н.К., Жолдасбай Е.Е., Егизеков М.Г., Курмансейтов М.Б. Термическое разложение гексагидрата хлорида алюминия с получением оксида алюминия // Кокс и химия. – 2023. – № 7. – С. 1–7.
18. Досмухамедов Н.К., Жолдасбай Е.Е., Ичева Ю.Б. Способ выделения цветных металлов и РЗЭ из маточного раствора // Вестник КазНИТУ. – 2023. – № 1. – С. 5–12. – DOI: https://doi.org/10.51301/ejsu.2023.i1.01
19. Dosmukhamedov N., Zholdasbay E., Egizekov M., Kurmanseitov M. Thermal decomposition of aluminum chloride hexahydrate to produce aluminum oxide // Coke and Chemistry. – 2023. – Vol. 66, No. 7. – P. 355–361. – DOI: https://doi.org/10.3103/S1068364X23700953
20. Досмухамедов Н.К., Жолдасбай Е.Е., Каплан А.В. Оптимизация технологических параметров хлорирующего обжига // Труды университета КарТУ. – 2023. – № 3. – С. 24–29. – DOI: https://doi.org/10.52209/1609-1825_2023_3_24
21. Досмухамедов Н.К., Жолдасбай Е.Е., Аргын А.А. Технология комплексной переработки золы: технологические расчеты // Наука и техника Казахстана. – 2023. – № 3. – С. 133–144. – DOI: https://doi.org/10.48081/RTBP8301
22. Жолдасбай Е.Е., Аргын А.А., Досмухамедов Н.К. Экологические вопросы комплексной переработки золы // Материалы международной научно-практической конференции «Технические науки: проблемы и решения». – 2023. – С. 65–71.
23. Досмухамедов Н.К., Жолдасбай Е.Е. Основные принципы построения инновационной технологии переработки золы // Международный журнал прикладных и фундаментальных исследований. – 2023. – № 4. – С. 57–61. – URL: https://applied-research.ru/ru/article/view?id=13531