Озық функционалдық материалдар мен олардың композиттері халықаралық R&D орталығы

Орталықты құрудың негізі:

Химия, биотехнология, медицина, қоршаған ортаны қорғау және агроөнеркәсіптік кешен үшін «жасыл» технологияларды әзірлеу саласындағы Озық функционалдық материалдар мен олардың композиттерінің халықаралық R&D орталығы («International R&D Center for Advanced Functional Materials and their Composites») ҚР БҒМ ҒК қаржыландыратын «Аграрлық өнімдер мен технологияларды әзірлеу және коммерцияландыру үшін биотехнологиялық R&D орталығын құру» BR 24993105 ғылыми-техникалық бағдарламасының бағдарламалық-нысаналы қаржыландыруы шеңберінде ашылған.

Мақсаты:

Инновациялық әзірлемелерді ілгерілету және қолжетімді озық «жасыл» технологияларды таратуға жәрдемдесу үшін отандық және шетелдік қатысушыларды біріктіретін, озық функционалдық материалдар мен технологиялар саласындағы іргелі зерттеулерден өндіріске енгізілетін технологиялық зерттеулерге дейінгі жұмыстарды жүргізу; таланттарды тарту және дамыту үшін ғылыми шығармашылықтың қолайлы экожүйесін қалыптастыру.

Қызметі:

• Қазақстан Республикасы мен шет елдердің ғылыми-зерттеу ұйымдары, білім беру мекемелері және өнеркәсіптік кәсіпорындарының профильдік мамандарын тарта отырып, функционалдық материалдарды әзірлеу мен қолдану, сондай-ақ өнімдер мен технологиялық процестердің сапасын бақылау компетенцияларын біріктіру платформасын құру;
• функционалдық материалдар мен олардың композиттерін жасау және қолдану, өнімдер мен технологиялық процестердің сапасын бақылау әдістерін жетілдіру саласында нақты экономика секторының міндеттерін шешуге бағытталған, үздік отандық және халықаралық шешімдерді тарта отырып, іргелі, іздестіру және қолданбалы ғылыми зерттеулердің кешенді бағдарламасын іске асыру;
• нақты экономика секторы кәсіпорындарының мәселелерін айқындау және оларды бірлесіп шешу үшін әлеуетті индустриалдық серіктестермен ұзақ мерзімді ынтымақтастық орнату;
• бәсекеге қабілетті өнім жасау үшін индустриалдық серіктестермен бірлесіп әзірлемелер мен жетістіктерді коммерцияландыру;
• бизнес-идеяны қалыптастыру, өнім-нарық сәйкестігіне қол жеткізу және масштабтау бойынша «жасыл» озық функционалдық материалдар мен олардың композиттерін әзірлеу бойынша стартап компанияны құру;
• әртүрлі үлгілердің сапасын бақылауға қызмет көрсету үшін МЕСТ ISO/IEC 17025-2019 стандарты талаптарына сәйкестікке аккредиттелген Сынақ зертханасын (СЗ) құру;
• білім алушылардың (студенттер, магистранттар, докторанттар және постдокторанттар) академиялық мобильділігін іске асыру, оқытушылардың халықаралық алмасуы, желілік өзара іс-қимыл форматында білім беру бағдарламаларын іске асыру есебінен білімдегі халықаралық серіктестік бағдарламаларын дамыту;
• ғылым мен техниканың басым даму бағыттары бойынша бірлескен пәнаралық ғылыми зерттеулер, ғылыми семинарлар мен дөңгелек үстелдер, халықаралық конференциялар өткізу, оның ішінде полимерлер, композиттер, нанокомпозиттер және биокомпозиттер бойынша жыл сайынғы бірлескен Қазақстан-Үндістан халықаралық конференциясын (ICРCNB) өткізу кезіндегі ғалымдардың ынтымақтастығы;
• семинарлар өткізу және білім беру ұйымдарымен ынтымақтастық арқылы озық функционалдық материалдар мен олардың композиттері саласындағы кәсіптік бағдар және ағарту жобаларын іске асыру.

Халықаралық R&D орталығы қызметінің БҰҰ Тұрақты даму мақсаттарына сәйкестігі:

Халықаралық R&D орталығының, оның құрамына кіретін Озық функционалдық материалдар мен олардың композиттері зертханасының және Биологиялық үлгілер мен қоршаған орта объектілерінің сапасын бақылаудың сынақ зертханасының қызметі экологиялық қауіпсіздікті, тұрақты ауыл шаруашылығын, халық денсаулығын және табиғи ресурстарды ұтымды пайдалануды қамтамасыз етуге бағытталған БҰҰ Тұрақты даму мақсаттарының (SDG) бірқатарына сәйкес келеді.

SDG 3 — Денсаулық және игілік

R&D орталығының зертханаларында Қазақстанның Қалжат және Орта-Тентек кен орындарының бентонит балшықтары мен биополимерлерін қоса алғанда, табиғи минералдар мен биополимерлер негізінде биоүйлесімді және антибактериялық материалдар жасау бойынша зерттеулер жүргізілуде; бұл материалдар антимикробтық қасиеттері бар гидрогельдерді, нанопластырларды және композиттік материалдарды әзірлеуде қолданылады. Сонымен қатар ауыл шаруашылығы жануарлары үшін азықтық қоспалар, биостимуляторлар және пробиотикалық препараттар жасау бойынша зерттеулер жүргізілуде, бұл антибиотиктер қолданысын азайтуға және мал шаруашылығы өнімдерінің қауіпсіздігін арттыруға ықпал етеді. Биологиялық үлгілер мен қоршаған орта объектілерінің сапасын бақылау сынақ зертханасы сүт, ет, жем, су және өсімдік өнімдерінде улы элементтердің, антибиотиктердің, пестицидтердің және микробиологиялық көрсеткіштердің мазмұнын талдайды.

SDG 4 — Сапалы білім

R&D орталығы базасында химиялық технология, биотехнология, экология және аграрлық ғылымдар бағыттары бойынша студенттер, магистранттар мен докторанттарды даярлауды қамтамасыз ететін ғылыми-білім беру алаңы жұмыс істейді. Заманауи ғылыми әзірлемелер мен инновациялық технологияларды қолдана отырып, мамандардың, фермерлердің, агрономдардың, зоотехниктер мен ветеринарлардың біліктілігін арттыруға бағытталған ауыл шаруашылығы саласындағы цифрлық білім беру платформасы әзірленуде.

SDG 6 — Таза су және санитария

R&D орталығының бағыттарының бірі — ауыр металдардан, органикалық ластаушылардан және улы қосылыстардан суды тазарту үшін Қазақстанның бентонит балшықтары мен биополимерлер негізіндегі сорбциялық және полимерлі-сазды композиттік материалдарды әзірлеу. Табиғи және қайталама ресурстарды пайдалана отырып, табиғи, ағынды және ауыз суларды тазалауға арналған гидрогельдер мен нанокомпозиттер алу бойынша зерттеулер де жүргізілуде.

SDG 12 — Жауапты тұтыну және өндіріс

Зертханада функционалдық материалдар мен биопрепараттар алу үшін қайталама және агроөнеркәсіптік қалдықтар белсенді пайдаланылады. Целлюлоза, наноцеллюлоза, пектин, гумин заттары мен көміртекті кванттық нүктелер алу мақсатында қант қызылшасының жомы, күнбағыс, күріш және соя қабықшаларын, сондай-ақ басқа өсімдік қалдықтарын өңдеу бойынша зерттеулер жүргізілуде. Топырақ құнарлылығын қалпына келтіру және ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін арттыру үшін пайдаланылатын, құс пішіні қоса алғанда, мал шаруашылығы органикалық қалдықтары негізіндегі гумин препараттары да әзірленуде. Патогендерден өсімдіктерді қорғауға, химиялық пестицидтерді азайтуға және өнімділікті арттыруға ықпал ететін тұқымдарды инкапсуляциялауға арналған мыс пен күміс нанобөлшектері бар бентонит негізіндегі агроминералдық композициялар жасалуда.

SDG 13 — Климат өзгерісіне қарсы күрес

Биопрепараттар, органикалық тыңайтқыштар, гумин заттары мен биостимуляторларды әзірлеу синтетикалық химиялық тыңайтқыштар мен пестицидтердің қолданысын азайтуға ықпал етеді. Жаңартылатын шикізатты пайдалану және агроқалдықтарды өңдеу көміртектік іздерді азайтып, экологиялық тұрақты ауыл шаруашылығының дамуына ықпал етеді. Деградацияланған топырақты қалпына келтіру, органикалық заттардың мазмұнын арттыру және топырақ құрылымын жақсарту бойынша зерттеулер агроэкожүйелердің климаттық өзгерістерге төзімділігін арттыруға бағытталған.

БҰҰ Тұрақты даму мақсаттарына байланысы: SDG 3, SDG 4, SDG 6, SDG 12, SDG 13